Hendrik Jan Marsman, oftewel J. Bernlef

Literatuur wordt met regelmaat een kwestie van persoonlijke smaak genoemd. Je houdt van de stijl, of je vindt het verschrikkelijk. Hendrik Jan Marsman, die bekend werd onder de naam Bernlef, heeft beide visies mee mogen maken. Hij begon als dichter en werd zowel geprezen als verguisd, de smaken liepen ver uiteen rond zijn werken. Maar dit literaire wonder zou de harten van de lezers massaal weten te grijpen op het moment dat hij zijn Hersenschimmen uit zou geven. Het verhaal over de dementerende man heeft mensen aangegrepen en ontroerd, haalde de kranten en kwam in aanmerking voor vele prijzen. Bernlef is inmiddels overleden, hij verliet de aarde in 2012, maar zijn naam zal altijd bekend blijven als één van de grootste schrijvers in Nederland.

Waar kennen we Bernlef van?

Bernlef is gedurende zijn leven ongehoord productief geweest. Er zijn weinig schrijvers in het Nederlands en Vlaams die zijn indrukwekkende lijst bij kunnen houden. Zeker niet omdat Bernlef het niet bij één genre gehouden heeft. Hij werd bekend van zijn literaire romans, maar heeft ook meerdere verhalen geschreven en was erg druk met zijn poëzie, waarbij hij ook dichters uit Zweden naar het Nederlands haalde. Zijn meest gelezen boek, Hersenschimmen, werd hier boven al genoemd, maar ook werken als De Onzichtbare Man en Verloren Zoon waren boeken die het ver wisten te schoppen binnen de literatuur in Nederland.

Bernlef schreef ook brieven en toneelstukken. Zo is ‘Sterf de moord ofwel val dood’ uit 1973 van de hand van Bernlef. Een werk dat meer recent is van hem, is Ophelia, tevens een toneelstuk. Opvallend is niet dat na zijn dood verhalen van hem verschenen zijn, deze ongepubliceerde werken werden uitgebracht na zijn overlijden. Wat wel opvallend is, is dat er bijzonder veel werken over hem geschreven zijn na zijn dood.

De positie binnen de Nederlandse literatuur

De meeste mensen die graag lezen, zullen de naam Bernlef of Marsman wel kennen. Toch is het geen schrijver geweest die immens populair wist te worden. Zijn gedichten hadden een bepaalde drempel en de meeste van zijn werken waren niet zo eenvoudig te lezen als de overige werken die beschikbaar waren, of zoals Hersenschimmen was. De naam van Bernlef zal echter wel voort blijven bestaan. Het hoge niveau van zijn werk speelt daar een grote rol bij, maar zijn invloed op de Nederlandse literatuur zal ook altijd gekend blijven. Bernlef was een schrijver die inspeelde op de emotie, en die dit op een wonderbaarlijk gemakkelijke manier voor elkaar wist te krijgen.